Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9
IM. NOBLISTÓW POLSKICH W BĘDZINIE

Podstawa
prawna:

Ustawa
z dnia 7 września 1991 r o systemie oświaty.

Prawo
Oświatowe  (Dz. U. z 2018 r)  z dn. 14 grudnia 2016 r

art.
47 ust. 1 pkt 4

Rozporządzenie
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 sierpnia 2018 r

w
sprawie doradztwa zawodowego.

Rozporządzenie
MEN z dnia 27 marca 2017 r w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych
szkół

Rozporządzenie
MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r w sprawie organizacji i udzielania pomocy
psychologiczno – pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i
placówkach.

I
.  Główny cel
realizacji orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego w szkole podstawowej.

 Celem orientacji zawodowej w klasach I–III
jest wstępne zapoznanie uczniów z różnorodnością zawodów na rynku pracy,
rozwijanie pozytywnej i proaktywnej postawy wobec pracy i edukacji oraz
stwarzanie sytuacji edukacyjnych sprzyjających poznawaniu i rozwijaniu
zainteresowań oraz pasji.

Celem orientacji
zawodowej w klasach IV–VI jest poznawanie własnych zasobów, zapoznanie uczniów
z wybranymi zawodami i rynkiem pracy, kształtowanie pozytywnej i proaktywnej
postawy uczniów wobec pracy i edukacji oraz stwarzanie sytuacji edukacyjnych
i wychowawczych sprzyjających poznawaniu i rozwijaniu zdolności,
zainteresowań oraz pasji.

Celem doradztwa
zawodowego w klasach VII–VIII szkoły podstawowej jest przygotowanie uczniów do
odpowiedzialnego planowania kariery i podejmowania przy wsparciu doradczym
decyzji edukacyjnych i zawodowych uwzględniających znajomość własnych zasobów
oraz informacje na temat rynku pracy i systemu edukacji .

II. Działania związane z doradztwem zawodowym i ich
adresaci

Działania związane z doradztwem
zawodowym w szkole podstawowej są kierowane są do trzech grup adresatów:

  • uczniów
  • rodziców
  • nauczycieli

  1. Działania
    kierowane do uczniów :

  • udzielanie porad
    i konsultacji indywidualnych;
  • prowadzenie
    zajęć grupowych związanych tematycznie z obszarami: poznawanie własnych
    zasobów; świat zawodów i rynek pracy; rynek edukacyjny i uczenie się przez
    całe życie; planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-
    -zawodowych;
  •  pomaganie uczniom w przygotowywaniu teczek
    „portfolio”;
  • aranżowanie
    sytuacji sprzyjających poznawaniu własnych zasobów np. poprzez udział
    w konkursach, przygotowywanie określonych zadań na zajęcia przedmiotowe,
    udział w organizowaniu uroczystości i imprez szkolnych;
  • określanie potencjału
    edukacyjno-zawodowego;
  • prowadzenie kół
    zainteresowań;
  • organizowanie
    spotkań z przedstawicielami instytucji rynku pracy;
  •  stwarzanie okazji do udziału w wydarzeniach
    takich jak np. targi edukacyjne;
  • umożliwianie
    udziału w spotkaniach informacyjnych z przedstawicielami szkół ponadpodstawowych;
  •  informowanie o ofercie kształcenia w szkołach
    programowo wyższych;
  •  umożliwienie udziału w spotkaniach z
    absolwentami szkoły (prezentacje ścieżek rozwoju edukacyjno-zawodowego);
  • wspieranie
    uczniów w przygotowaniu Indywidualnych Planów Działania (IPD);
  • organizowanie
    spotkań z przedstawicielami zawodów;
  •  organizowanie spotkań z inspirującymi osobami
    (pasjonatami, autorami innowacyjnych rozwiązań – młodymi ludźmi, którzy
    odnieśli sukces zawodowy);  
  • organizowanie
    wycieczek  zawodoznawczych;
  •  stwarzanie uczniom klas VII–VIII możliwości
    udziału w ramach zajęć edukacyjnych

  • Działania
    kierowane do nauczycieli, wychowawców, specjalistów:

  • umożliwienie
    udziału w szkoleniach i kursach z zakresu doradztwa zawodowego;
  •  prowadzenie lekcji otwartych;
  •  zwoływanie szkoleniowych posiedzeń rady
    pedagogicznej;
  • inicjowanie
    kontaktów z przedstawicielami instytucji rynku pracy;
  • organizowanie
    spotkań z przedstawicielami firm lokalnego rynku pracy;
  • udostępnianie
    zasobów z obszaru doradztwa zawodowego;
  • wspieranie w
    realizacji zadań doradztwa zawodowego.    

  •  Działania kierowane do rodziców:

  • spotkania
    informacyjno-doradcze z doradcą zawodowym w szkole;
  • inicjowanie
    kontaktów z przedstawicielami instytucji działających na rynku pracy;
  •  organizowanie spotkań z przedstawicielami firm
    lokalnego rynku pracy;
  • prowadzenie
    konsultacji dotyczących decyzji edukacyjno-zawodowych uczniów;
  •  informowanie o targach edukacyjnych;
  • udostępnianie
    informacji edukacyjnych i zawodowych (między innymi poprzez:  stronę www szkoły, szkolne konto Facebooka,
    tablice informacyjne, e-dziennik);
  • włączanie
    rodziców w szkolne działania związane z orientacją zawodową
    i doradztwem zawodowym.

  • Orientacja
    zawodowa i doradztwo zawodowe dla uczniów są realizowane:
  • podczas
    grupowych zajęć związanych z doradztwem zawodowym prowadzonych przez doradcę
    zawodowego , które wynikają z ramowych planów nauczania;
  • podczas:
  • zajęć
    związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu, 
  • wspomagania
    uczniów w wyborze kierunku kształcenia i zawodu w trakcie bieżącej pracy z
    uczniami,

prowadzonych przez doradcę zawodowego,
nauczycieli i wychowawców – m.in. na obowiązkowych i dodatkowych zajęciach
edukacyjnych, zajęciach z wychowawcą i innych zajęciach, a także w formie
indywidualnych porad i konsultacji prowadzonych przez doradcę zawodowego
(lub innych specjalistów, wychowawców, nauczycieli) ;

  • podczas
    innych działań związanych z doradztwem zawodowym realizowanych w szkole (jak
    np. szkolne targi edukacyjne, projekty edukacyjne, konkursy  zawodoznawcze) lub poza nią (np. udział
    w targach edukacyjnych, festiwalu zawodów, w wizytach zawodoznawczych
    w zakładach pracy).

III. Realizatorzy działań związanych z doradztwem
zawodowym

W szkole
podstawowej w realizację działań związanych z doradztwem zawodowym zaangażowani
są wszyscy członkowie rady pedagogicznej: dyrektor, nauczyciele wychowawcy,
nauczyciele (w tym nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej), nauczyciel-wychowawca
w świetlicy szkolnej, nauczyciel-bibliotekarz, specjaliści (m.in. pedagog,
psycholog, doradca zawodowy) oraz inne osoby zatrudnione w szkole, np.
pielęgniarka szkolna.

Poniżej
przedstawiono zakresy działań z obszaru doradztwa dla poszczególnych osób i
formę organizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego.

Dyrektor:

  • odpowiada
    za organizację działań związanych z doradztwem zawodowym;  
  • współpracuje
    z doradcą zawodowym w celu realizacji WSDZ;
  •  wspiera kontakty pomiędzy uczestnikami procesu
    orientacji zawodowej oraz doradztwa zawodowego w szkole a instytucjami zewnętrznymi;
  • zapewnia
    warunki do realizowania w szkole zajęć orientacji zawodowej i doradztwa
    zawodowego;
  •  organizuje w szkole wspomaganie realizacji
    działań z zakresu orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego poprzez
    planowanie i przeprowadzanie działań mających na celu poprawę jakości
    pracy placówki w tym obszarze.

Doradca zawodowy:

  • określa
    mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia uczniów;
  • pomaga
    uczniom w planowaniu kształcenia i kariery zawodowej;
  • prowadzi
    zajęcia z zakresu orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego oraz zajęcia
    związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu;
  •  wspiera nauczycieli, wychowawców, specjalistów
    i rodziców w realizacji działań związanych z doradztwem zawodowym;
  •  prowadzi doradztwo indywidualne dla uczniów.
  •  systematycznie diagnozuje zapotrzebowanie
    uczniów, rodziców i nauczycieli na działania związane z doradztwem zawodowym;
  • planuje,
    koordynuje, monitoruje i prowadzi ewaluację oraz promuje działania związane z
    doradztwem zawodowym podejmowane przez szkołę we współpracy
    z wychowawcami, nauczycielami i specjalistami;
  • gromadzi,
    aktualizuje i udostępnia informacje edukacyjne i zawodowe właściwe dla danego
    poziomu kształcenia; • organizuje współpracę
    z otoczeniem społeczno-gospodarczym szkoły podnoszącą efektywność prowadzonych
    działań związanych z doradztwem zawodowym;
  • współpracuje
    z dyrektorem szkoły, realizując zadania związane z orientacją zawodową i
    doradztwem zawodowym;
  • wspólnie
    z zespołem przygotowuje projekt WSDZ;
  •  gromadzi, aktualizuje i udostępnia zasoby
    związane z orientacją zawodową oraz doradztwem zawodowym
  • współpracuje
    ze specjalistami z poradni psychologiczno-pedagogicznych, instytucjami
    działającymi na rynku pracy i partnerami z otoczenia społeczno-gospodarczego w
    celu realizacji działań z zakresu doradztwa zawodowego.

Wychowawcy:

  • określają mocne
    strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia uczniów;
  • eksponują w
    trakcie bieżącej pracy z uczniami związki realizowanych treści nauczania z
    treściami programowymi orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego;
  •  włączają do swoich planów wychowawczych
    zagadnienia z zakresu orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego;
  •  realizują tematy związane z orientacją
    zawodową i doradztwem zawodowym na godzinach wychowawczych;
  •  wskazują uczniom specjalistów, którzy mogą
    udzielać wsparcia w planowaniu kariery zawodowej;
  • współpracują z
    rodzicami w zakresie planowania ścieżki kariery edukacyjno-zawodowej ich
    dzieci;
  • współpracują z
    doradcą zawodowym oraz innymi nauczycielami i specjalistami w zakresie
    realizacji działań związanych z doradztwem zawodowym.

Nauczyciele
(w tym nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej):

  • określają
    mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia uczniów;
  • eksponują
    w trakcie bieżącej pracy z uczniami związki realizowanych treści nauczania z
    treściami programowymi orientacji zawodowej i doradztwa zawodowego;
  • współpracują
    z wychowawcami klas w zakresie realizowania zajęć orientacji zawodowej
    i doradztwa zawodowego dla uczniów;
  •  przygotowują uczniów do udziału w konkursach
    np. zawodoznawczych;
  • prowadzą
    koła zainteresowań, zajęcia dodatkowe;
  • organizują
    w sali edukacji wczesnoszkolnej kąciki zawodoznawcze;
  •  współpracują z doradcą zawodowym oraz innymi
    nauczycielami i specjalistami w zakresie realizacji działań związanych z
    doradztwem zawodowym.

Specjaliści:

  • określają mocne
    strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia uczniów;
  • włączają treści
    z zakresu orientacji zawodowej i zawodowego w prowadzone przez siebie zajęcia
    dla uczniów;
  • współpracują z
    wychowawcami klas w ramach realizowania działań z zakresu orientacji zawodowej
    i doradztwa zawodowego dla uczniów; • włączają się w proces podejmowania
    przez uczniów decyzji edukacyjnych i zawodowych (informacje dotyczące
    ucznia wynikające z pracy specjalisty);
  • współpracują z
    doradcą zawodowym oraz innymi nauczycielami i specjalistami w zakresie
    realizacji działań związanych z doradztwem zawodowym. Nauczyciele-wychowawcy w
    świetlicy szkolnej:
  •  włączają w zajęcia realizowane w świetlicy
    szkolnej treści z zakresu orientacji zawodowej;
  •  organizują w sali kąciki zawodoznawcze;

Nauczyciele-wychowawcy w świetlicy
szkolnej:

  • włączają
    w zajęcia realizowane w świetlicy szkolnej treści z zakresu orientacji
    zawodowej;
  •  organizują w sali kąciki zawodoznawcze;
  • rozpoznają
    i wspierają w rozwoju zdolności i uzdolnienia uczniów;
  • wskazują
    uczniom specjalistów, którzy mogą udzielać wsparcia w wyborze kierunku
    kształcenia i zawodu;
  • udzielają
    uczniom informacji o możliwościach korzystania z usług doradcy zawodowego.

 Nauczyciel-bibliotekarz:

  •  współpracuje z doradcą zawodowym oraz innymi
    nauczycielami i specjalistami w zakresie realizacji działań związanych z
    doradztwem zawodowym;
  • opracowuje,
    aktualizuje i udostępnia zasoby dotyczące doradztwa zawodowego;
  • włącza
    się w organizowane przez szkołę i instytucje zewnętrzne wydarzenia z zakresu
    doradztwa zawodowego. Inne osoby zatrudnione w szkole.

Pielęgniarka:

  • współpracuje
    z doradcą zawodowym oraz nauczycielami i specjalistami w zakresie
    realizacji działań związanych z doradztwem zawodowym;
  •  udziela informacji o kwestiach zdrowotnych
    ważnych w kontekście zawodów wybieranych przez uczniów;
  • organizuje
    dla uczniów spotkania dotyczące dbania o zdrowie i bezpieczeństwo oraz
    kształtowania właściwych nawyków – adekwatnych do zawodów wybieranych przez
    uczniów.

Zależnie od
koncepcji pracy szkoły podstawowej zakresy czynności dla poszczególnych osób angażujących
się w realizowanie WSDZ w szkole mogą ulegać modyfikacjom.

IV. Zasoby materialne przydatne w realizacji działań
związanych z doradztwem zawodowym

Zajęcia z zakresu doradztwa
zawodowego są realizowane w specjalnie przeznaczonej do tego sali lub innej
sali, w której znajduje się komputer z dostępem do Internetu oraz rzutnik
multimedialny.             Zajęcia związane z wyborem kierunku
kształcenia i zawodu (doradztwo indywidualne) odbywają się w gabinecie lub
pokoju z dostępem do Internetu dla doradcy zawodowego oraz dla uczniów.

Wyposażenie
doradcy zawodowego stanowią:

  • biblioteczka z materiałami i
    publikacjami dla uczniów, dla nauczycieli i rodziców

(przewodnik
po zawodach, teczki informacji o zawodach, poradniki, materiały zawodoznawcze,
ulotki, broszury, klasyfikacja zawodów i specjalności itp.);

  • sprzęt do ekspozycji materiałów
    drukowanych (tablice informacyjne, regały na książki, stojaki na ulotki itp.);
  •  zbiory informacji drukowanych (informatory,
    ulotki, czasopisma specjalistyczne, itp.);
  • zbiory informacji multimedialnych
    (filmy, płyty CD, programy komputerowe itp.);
  •  materiały wspomagające pracę doradcy i
    nauczycieli: ankiety, kwestionariusze, scenariusze zajęć itp.;
  • materiały biurowe i inne
    niezbędne do realizacji zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, np. karty do
    flipcharta, markery;
  • tablice (flipchart, ścienna,
    magnetyczna)

V.
Sieć współpracy – sojusznicy

Zgodnie z obowiązującymi
przepisami prawa wsparcie merytoryczne dla szkół, także dla szkół podstawowych,
stanowią: poradnie psychologiczno-pedagogiczne, ośrodki doskonalenia
nauczycieli, biblioteki pedagogiczne i centra kształcenia praktycznego.
Jednakże szkoła dodatkowo pozyskuje partnerów wspierających działania związane
z doradztwem zawodowym. Są to instytucje, placówki, firmy, które mogą być
angażowane w działania kierowane do trzech grup adresatów: uczniów,
nauczycieli i rodziców.

            Działania placówek współpracujących ze
szkołą w obszarze doradztwa zawodowego:

Powiatowa
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Będzinie):

  • diagnozowanie predyspozycji,
    zainteresowań zawodowych uczniów;
  •  udzielanie pomocy w wyborze kierunku
    kształcenia i zawodu oraz planowaniu kształcenia i kariery; 
  •  konsultowanie z doradcą zawodowym działań i
    dokumentów szkolnych (np. opracowań WSDZ);
  •  prowadzenie dla pracowników szkół szkoleń,
    kursów, szkoleniowych rad pedagogicznych;
  • tworzenie sieci doradców
    zawodowych i osób zainteresowanych doradztwem zawodowym.

Ośrodki
doskonalenia nauczycieli (ODN):

  • organizowanie
    i prowadzenie szkoleń, kursów, konferencji dla doradców zawodowych oraz osób
    zainteresowanych doradztwem zawodowym,
  •  tworzenie sieci doradców zawodowych i osób
    zainteresowanych doradztwem zawodowym,
  •  przygotowywanie publikacji z zakresu doradztwa
    zawodowego.

Biblioteki
pedagogiczne:

  • udostępnianie
    szkołom informacji o usługach doradczych w regionie, wydarzeniach,
    konferencjach i szkoleniach z zakresu doradztwa ezawodowego;
  • wspieranie
    nauczycieli-bibliotekarzy w pozyskiwaniu, gromadzeniu i udostępnianiu informacji
    edukacyjno-zawodowych;
  •  gromadzenie i udostępnianie doradcom zawodowym
    i nauczycielom publikacji z zakresu doradztwa zawodowego;
  • współorganizowanie
    wystaw i spotkań z zakresu doradztwa zawodowego

Szkoły
ponadpodstawowe
:

  • udzielanie
    osobom zainteresowanym informacji na temat oferty edukacyjnej i zawodowej
    oraz zasad rekrutacji, itp.;
  • prowadzenie
    laboratoriów, wykładów i warsztatów, rozwijających zainteresowania uczniów;
  •  organizowanie imprez o charakterze
    zawodoznawczym – szczególnie dla klas VII i VIII; • organizowanie Dni Otwartych
    dla uczniów klas VII i VIII.

Centrum
Kształcenia Praktycznego i Ustawicznego w Będzinie :

  • organizowanie
    dla uczniów lekcji zawodoznawczych;
  • współorganizowanie
    konkursów zawodoznawczych;
  • organizowanie
    dla uczniów zajęć rozwijających ich zainteresowania i pasje;
  •  współorganizowanie przedsięwzięć o charakterze
    zawodoznawczym;
  • informowanie
    uczniów ostatnich klas o możliwości odbywania zajęć praktycznych lub praktyk
    zawodowych lub praktyk zawodowych.

Urzędy
pracy, centra informacji i planowania kariery zawodowej oraz obserwatoria
rynku pracy:

  • informowanie
    o zmianach i trendach na lokalnym i krajowym rynku pracy;
  •  przedstawianie prognozy zapotrzebowania wśród
    pracodawców na pracowników;
  • udostępnianie
    zasobów informacji edukacyjnych i zawodowych;
  •  współorganizowanie przedsięwzięć z zakresu
    doradztwa zawodowego;
  •  udzielanie informacji dotyczących rynku pracy
    za granicą (usługi doradców Sieci Europejskich Ofert Pracy EURES);
  • udostępnianie
    publikacji m.in. na temat sytuacji na rynku pracy;
  • współorganizowanie
    spotkań informacyjno-doradczych, np. dotyczących sytuacji na lokalnym
    rynku pracy.

Stowarzyszenia
branżowe:

  • udzielanie
    informacji o istniejących firmach, potencjalnych pracodawcach w danej
    branży.

Cechy
rzemiosł różnych i przedsiębiorczości, izby rzemieślnicze:

  • udostępnianie
    informacji o organizacji praktycznej nauki zawodu w rzemiośle;
  • wyszukiwanie
    pracodawców (rzemieślników, u których uczniowie w przyszłości mogą realizować
    praktyczną naukę zawodu);
  •  organizowanie konkursów zawodoznawczych dla
    dzieci i młodzieży.

Ochotnicze
hufce pracy (OHP): centra edukacji i pracy młodzieży, mobilne centra informacji
zawodowej, młodzieżowe centra kariery:

  • prowadzenie
    zajęć przygotowujących do wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej oraz
    dalszego planowania kariery;
  • prowadzenie
    seminariów, konferencji, warsztatów;
  • wspieranie
    nauczycieli i rodziców w działaniach doradczych;
  • umożliwianie
    udziału w różnych szkoleniach uczniom, którzy z rozmaitych powodów nie
    ukończyli szkoły podstawowej w przewidzianym terminie;
  • diagnozowanie
    predyspozycji, zainteresowań zawodowych;
  •  udostępnianie informacji edukacyjnych i
    zawodowych.

 Pracodawcy:

  • współorganizowanie
    konkursów zawodoznawczych;
  • aranżowanie
    spotkań przedstawicieli firm z uczniami, rodzicami i nauczycielami;
  • organizowanie
    wycieczek zawodoznawczych do firm i obserwacji zawodowych;
  •  przeprowadzanie wywiadów z przedstawicielami
    zawodów ona temat specyfiki pracy w wybranym zawodzie lub na wybranym
    stanowisku pracy;
  • sponsorowanie
    przedsięwzięć wzbogacających ofertę edukacyjno-zawodową, bazę dydaktyczną
    szkoły.
  • sponsorowanie
    przedsięwzięć wzbogacających ofertę edukacyjno-zawodową, bazę dydaktyczną
    szkoły.

Kuratoria
oświaty, urzędy marszałkowskie, starostwa powiatowe, urzędy miast i gmin:

  • tworzenie sieci
    doradców zawodowych;
  • opracowywanie i
    wdrażanie programu zewnętrznego wsparcia szkół w zakresie doradztwa zawodowego;
  • powoływanie
    powiatowych lub gminnych koordynatorów ds. doradztwa zawodowego. Ośrodek
    Rozwoju Edukacji (ORE):
  •  organizowanie szkoleń, seminariów, konferencji
    z zakresu doradztwa zawodowego;
  •  przygotowywanie publikacji z zakresu doradztwa
    zawodowego;
  • opracowywanie
    dokumentów wspierających pracę doradcy zawodowego (programy, wzorcowe
    rozwiązania, e-zasoby);
  • prowadzenie
    platformy Moodle z informacjami, zasobami z zakresu doradztwa zawodowego.

Stowarzyszenie Doradców Szkolnych i Zawodowych RP:

  • organizowanie
    konferencji, szkoleń dla doradców zawodowych,
  • organizowanie Ogólnopolskiego
    Tygodnia Kariery.

Organizacje
pozarządowe:

  • propagowanie
    idei wolontariatu;
  • umożliwianie
    uczniom doświadczania pracy;
  • realizowanie
    wspólnych projektów edukacyjnych.

 W
zależności od specyfiki szkoły, jej potrzeb i możliwości, a także otoczenia
społeczno-gospodarczego nawiązuje ona kontakty, tworzy sieć współpracy z
podmiotami, które angażują się w działania z zakresu orientacji
zawodowej i doradztwa zawodowego.

VI.
Plan realizacji działań związanych z doradztwem zawodowym w danym roku szkolnym

Szkoła
opracowuje WSDZ na cały cykl kształcenia w szkole podstawowej.
Dla usprawnienia realizacji zapisów WSDZ proponuje się przygotowanie rocznego
planu realizacji działań doradczych. W rocznym planie znajdują się następujące
elementy:

  • rodzaj
    działania/tematyka zajęć;
  • metody i formy
    realizacji;
  • odbiorcy;
  •  realizatorzy i sojusznicy;
  •  terminy;
  •  uwagi do realizacji/komentarze.

Roczny plan realizacji działań
związanych z doradztwem zawodowym opracowany będzie przez: 

  • doradcę
    zawodowego we współpracy z przedstawicielami komisji przedmiotowych; 

VII.
 Monitoring i ewaluacja wewnętrzna WSDZ

Wewnątrzszkolny
system doradztwa zawodowego oraz roczny plan doradztwa są monitorowane. Za
monitoring odpowiada bezpośrednio doradca zawodowy. Monitoring stanowi podstawę
do okresowej ewaluacji i koniecznych modyfikacji WSDZ.

Dyrektor, po
konsultacji z doradcą zawodowym, ustala sposoby, zasady i harmonogram oraz
obszary prowadzenia monitoringu i ewaluacji.

Ewaluacja
przeprowadzana jest w formie wybranej przez szkołę: co roku lub po całym cyklu
kształcenia. Rada pedagogiczna, rodzice uczniów, osoby i instytucje z otoczenia
gospodarczo-społecznego są informowani o realizacji doradztwa zawodowego w
szkole.

Działanie to ma charakter informacyjny, a także promujący szkołę i pracę doradcy zawodowego oraz osób zaangażowanych w zadania z doradztwa zawodowego.

Program realizacji WSDZ – preorientacji zawodowej dla przedszkola w roku szkolnym 2018/19

  1. Cel
    ogólny preorientacji zawodowej dla grupy przedszkolnej

Celem
preorientacji zawodowej jest wstępne zapoznanie dzieci z wybranymi zawodami
najbliższymi ich otoczeniu, kształtowanie postawy pracy i motywacji do
działania, pobudzanie i rozwijanie zainteresowań dzieci oraz stymulowanie ich
pro-zawodowych marzeń.

  1. Treści
    programowe oraz cele szczegółowe – osiągnięcia dzieci

W programie
uwzględniono cztery obszary celów szczegółowych – jednolitych z obszarami
wszystkich programów zestawu – które wyznaczają treści programowe orientacji
zawodowej.

 1. Poznawanie własnych zasobów, m.in.:
zainteresowań, zdolności i uzdolnień, mocnych i słabych stron jako
potencjalnych obszarów do rozwoju, ograniczeń, kompetencji (wiedzy,
umiejętności i postaw), wartości, predyspozycji zawodowych, stanu zdrowia.

2. Świat zawodów i
rynek pracy, m.in.: poznawanie zawodów, wyszukiwanie oraz przetwarzanie
informacji o zawodach i rynku pracy, umiejętność poruszania się po nim,
poszukiwanie i utrzymanie pracy.

3. Rynek edukacyjny i
uczenie się przez całe życie, m.in.: znajomość systemu edukacji i innych form
uczenia się, wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji o formach i placówkach
kształcenia, uczenie się przez całe życie.

4. Planowanie własnego
rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych, m.in.: planowanie ścieżki
edukacyjnej i zawodowej z przygotowaniem do zdobywania doświadczenia zawodowego
oraz refleksji nad nim, podejmowanie i zmiany decyzji dotyczących edukacji i
pracy, korzystanie z całożyciowego poradnictwa kariery.

Cele
szczegółowe programu

Kończąc wychowanie
przedszkolne i rozpoczynając naukę w szkole, w obszarach:

1.
POZNAWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW – dziecko:

1.1 określa, co lubi
robić;

1.2 podaje przykłady
różnych zainteresowań;

1.3 określa, co robi
dobrze;

1.4 podejmuje działania
i opisuje, co z nich wyniknęło dla niego i dla innych;

1.5. opowiada o sobie w
grupie rówieśniczej.

2.
ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY – dziecko:

2.1 odgrywa różne role
zawodowe w zabawie;

2.2 podaje nazwy
zawodów wykonywanych przez osoby w jego najbliższym otoczeniu i te, które
wzbudziły jego zainteresowanie oraz identyfikuje i opisuje czynności zawodowe
wykonywane przez te osoby;

2.3 opisuje różne
funkcje pracy wykonywanej przez człowieka na wybranych przykładach;

2.4 wskazuje zawody
zaangażowane w powstawanie produktów codziennego użytku oraz w zdarzenia, w
których uczestniczy (zakupy, koncert, poczta…);

2.5 wskazuje związki
pomiędzy zainteresowaniami a pracą zawodową na wybranym przez siebie
przykładzie;

2.6 podejmuje próby
posługiwania się przyborami i narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w
sposób twórczy i niekonwencjonalny.

3.
RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE – dziecko:

3.1 nazywa etapy
edukacji (bez konieczności zachowania kolejności chronologicznej); 3.2 nazywa
czynności, których lubi się uczyć.

4.
PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH –
dziecko:

4.1 opowiada, kim
chciałoby zostać;

4.2 na miarę swoich
możliwości planuje własne działania (lub działania grupy) poprzez wskazanie
pojedynczych czynności i zadań niezbędnych do realizacji celu;

4.3 podejmuje próby
decydowania w ważnych dla niego sprawach (indywidualnie

i w ramach grupy).

Cel
ogólny oraz cele szczegółowe programu są spójne z celami kształcenia ogólnego,
uwzględniają najważniejsze umiejętności rozwijane w ramach kształcenia ogólnego
oraz zadania szkoły i cele wychowania przedszkolnego.

  1. Warunki
    i sposoby realizacji programu

Określone
w programie cele przewidziane są do realizacji:

a.
podczas zajęć wychowania przedszkolnego (w ramach realizacji podstawy
programowej);

b.
podczas działań, które wynikają z rozporządzenia w sprawie zasad udzielania i
organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej , a które prowadzone są przez
nauczycieli i specjalistów;

c.
podczas innych działań związanych z preorientacją zawodową realizowanych w
przedszkolu i poza nim (np. spotkania z pasjonatami i przedstawicielami różnych
zawodów, wycieczki do zakładów pracy).

W
realizację programu preorientacji zawodowej powinno zostać włączone otoczenie
społeczno-gospodarcze, w szczególności rodzice oraz przedstawiciele zakładów
pracy i pracodawców, a także instytucji edukacyjnych oraz instytucji
działających na rynku pracy.

Preorientacja
zawodowa powinna być ukierunkowana na kształtowanie:

a.
proaktywnych postaw dzieci wobec pracy i edukacji ze zwróceniem uwagi na zasady
etyki pracy jako fundamentu aktywności zawodowej;

b.
sprawczości, tj. przekonania, że są podmiotami własnych działań i są zdolni do
wprowadzania zmian w swoim bliższym i dalszym otoczeniu;

c.
samodzielności i samoobsługi oraz kształtowanie takich cech jak utrzymanie
ładu, doprowadzanie podejmowanych prac do końca i porządkowanie miejsca pracy;

d.
szacunku do pracy innych;

 e. umiejętności współdziałania.

Działania
realizowane w ramach preorientacji zawodowej powinny wspierać eliminowanie
stereotypów dotyczących ról społecznych i zawodowych.

Preorientacja
zawodowa powinna być stałą perspektywą prowadzenia wychowania przedszkolnego w
ciągu dnia, w trakcie swobodnych zajęć dzieci w kącikach tematycznych oraz w
czasie zajęć dotyczących poznawania zawodów najbliższych dziecku.

W
czasie zajęć dzieci powinny poszerzać świadomość dotyczącą świata zawodów z
wykorzystaniem prostych zabaw, np. „Kto to zrobił?” (dzieci wspólnie z nauczycielem
identyfikują osoby i zawody, „Jedziemy autobusem” (Kto prowadzi? Kto
wyprodukował…? Kto posprzątał…?), memo  (dopasowywanie
atrybutów do zawodów).

Zadania
z zakresu preorientacji zawodowej realizuje nauczyciel wychowania
przedszkolnego, organizując zajęcia i wycieczki (np. do zakładów pracy),
spotkania z przedstawicielami różnych zawodów.

Do
działań z preorientacji zawodowej rekomendujemy metody aktywizujące dobierane z
uwzględnieniem m.in.: wieku uczestników, typu zajęć oraz celów, jakie mają być
osiągnięte. Wskazane jest wykorzystanie elementów metody projektu pozwalające
na samodzielne formułowanie problemów przez dzieci oraz interdyscyplinarne
poszukiwanie rozwiązań.

Projekt
pozwala dostrzec dzieciom związki między różnymi dziedzinami wiedzy,
przygotowuje do przyszłego kooperatywnego uczenia się oraz autorskiego
tworzenia schematów poznawczych stanowiących fundamenty dla dalszej edukacji.

Ponadto
w realizację programu zaangażowani są specjaliści: logopeda, psycholog i inni
(podkreślenie roli zaangażowania w kształtowaniu umiejętności i pokonywaniu
trudności – wad/dysfunkcji).

 Efektywność realizacji wyznaczonych celów
warunkowana jest pozyskaniem do współpracy rodziców dzieci. Wsparcie ze strony
rodziców poprzedzone zaznajomieniem ich z ideą preorientacji zawodowej wzmacnia
działania przedszkola w tym obszarze, a przede wszystkim
utrwala kształtowane postawy oraz samodzielność i poczucie sprawstwa u dzieci.
Spotkania z rodzicami służą poszerzaniu świadomości w zakresie zadań i
możliwości rozwojowych ich dzieci (działania prewencyjne w zakresie zbyt
intensywnej i zbyt szerokiej stymulacji, orientacji na samych efektach działań,
a nie przyjemności z nich płynącej).

Pozyskanie
rodziców do współpracy w obszarze preorientacji zawodowej, gwarantuje możliwość
szerszej współpracy ze środowiskiem lokalnym, np. spotkania z przedstawicielami
różnych zawodów, organizacja wycieczek do zakładów pracy czy organizacja
spotkań z pasjonatami.

Terminy
realizacji działań są związane z kalendarzem imprez i wycieczek przedszkolnych.

  1. Weryfikacja efektów zajęć – zamiast
    oceniania

 Założone cele programu powinny podlegać
weryfikacji, a więc ocenie, w jakim stopniu zostały one zrealizowane dzięki
podjętym działaniom.

 Może się to odbywać poprzez:


pytania ewaluacyjne do dzieci (dotyczące zrozumienia przekazywanych treści,
potrzeby kontynuowania/poszerzenia tematu, atrakcyjności zajęć);


autorefleksję i samoocenę uczestników (swobodne wypowiedzi na zakończenie zajęć
z wykorzystaniem głównie skojarzeń i myślenia analogicznego);


zbieranie opinii i informacji zwrotnych od rodziców;


analizę prac dzieci, wykonanych w ramach działań z zakresu preorientacji
zawodowej.

Program
realizacji treści z orientacji zawodowej dla klas I–III Szkoły Podstawowej nr 9
im. Noblistów Polskich w Będzinie w roku szkolnym 2018/2019

  1. Cel
    ogólny orientacji zawodowej

Celem orientacji
zawodowej w klasach I–III szkoły podstawowej jest wstępne zapoznanie uczniów z
różnorodnością zawodów na rynku pracy, rozwijanie pozytywnej i proaktywnej
postawy wobec pracy i edukacji oraz stwarzanie sytuacji edukacyjnych
sprzyjających poznawaniu i rozwijaniu zainteresowań oraz pasji.

  1. Treści
    programowe oraz cele szczegółowe – osiągnięcia uczniów

W
programie uwzględniono cztery obszary celów szczegółowych – jednolitych z
obszarami wszystkich programów zestawu – które wyznaczają treści programowe
orientacji zawodowej:

1.
Poznawanie własnych zasobów, m.in.: zainteresowań, zdolności i uzdolnień,
mocnych i słabych stron jako potencjalnych obszarów do rozwoju, ograniczeń,
kompetencji (wiedzy, umiejętności i postaw), wartości, predyspozycji zawodowych,
stanu zdrowia.

2.
Świat zawodów i rynek pracy, m.in.: poznawanie zawodów,
wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji o zawodach i rynku pracy,
umiejętność poruszania się po nim, poszukiwanie i utrzymanie pracy.

3.
Rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie, m.in.: znajomość systemu
edukacji i innych form uczenia się, wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji
o formach i placówkach kształcenia, uczenie się przez całe życie.

4.
Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych,
m.in.: planowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej z przygotowaniem do
zdobywania doświadczenia zawodowego oraz refleksji nad nim, podejmowanie i
zmiany decyzji dotyczących edukacji i pracy, korzystanie z całożyciowego
poradnictwa kariery.

Cele
szczegółowe programu

1. POZNANIE WŁASNYCH ZASOBÓW – uczeń:

1.1
opisuje swoje zainteresowania i określa, w jaki sposób może je rozwijać;

1.2
prezentuje swoje zainteresowania na forum;

1.3
podaje przykłady różnorodnych zainteresowań ludzi;

1.4
podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach;

1.5
podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i opisuje, co z nich wyniknęło dla
niego i dla innych.

2. ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY – uczeń:

2.1
odgrywa różne role zawodowe w zabawie;

2.2
podaje nazwy zawodów wykonywanych przez osoby w bliższym i dalszym otoczeniu
oraz opisuje podstawową specyfikę pracy w wybranych zawodach;

2.3
opisuje, czym jest praca i omawia jej znaczenie w życiu człowieka (na wybranych
przykładach);

2.4
omawia znaczenie zaangażowania różnych zawodów w kształt otoczenia, w którym
funkcjonuje;

2.5
opisuje rolę zdolności i zainteresowań w wykonywaniu danego zawodu;

2.6
posługuje się przyborami, narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w
sposób twórczy i niekonwencjonalny.

3.
RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE – uczeń:

3.1
uzasadnia potrzebę uczenia się i zdobywania nowych umiejętności;

3.2
wskazuje treści, których lubi się uczyć;

3.3
wymienia różne źródła wiedzy i podejmuje próby korzystania z nich.

4.
PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH –
uczeń:

4.1
opowiada, kim chciałby zostać i co chciałby robić;

4.2
planuje swoje działania (lub działania grupy), wskazując na podstawowe
czynności/zadania niezbędne do realizacji celu;

4.3
próbuje samodzielnie podejmować decyzje w sprawach związanych bezpośrednio z
jego osobą.

Cel
ogólny oraz cele szczegółowe programu są spójne z celami kształcenia ogólnego,
uwzględniają najważniejsze umiejętności rozwijane w ramach kształcenia ogólnego
oraz zadania szkoły i cele edukacji wczesnoszkolnej.

Cel
ogólny oraz cele szczegółowe programu orientacji zawodowej dla klas I–III są
spójne
z celami preorientacji zawodowej w przedszkolu, orientacji zawodowej w klasach
IV–VI szkoły podstawowej oraz doradztwa zawodowego w klasach VII–VIII szkoły
podstawowej

 i w szkołach ponadpodstawowych.

  1. Warunki
    i sposoby realizacji programu

Określone
w programie cele przewidziane są do realizacji:

  1. podczas
    zajęć edukacji wczesnoszkolnej (w ramach realizacji podstawy programowej);

b.
podczas:


zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu ;


wspomagania uczniów w wyborze kierunku kształcenia i zawodu w trakcie bieżącej
pracy z uczniami prowadzonych przez doradcę zawodowego, nauczycieli i
wychowawców m.in. na obowiązkowych
i dodatkowych zajęciach edukacyjnych;

  • podczas
    innych działań związanych z doradztwem zawodowym realizowanych w szkole (np.
    Dzień Talentów, spotkania z pasjonatami i przedstawicielami różnych zawodów,
    wycieczki zawodoznawcze

do przedsiębiorstw, instytucji publicznych).

  Program wpisuje się wprost w założenia
podstawy programowej dla I etapu edukacyjnego, w tym kształtowanie
odpowiedzialności za własne działania oraz postawy przedsiębiorczości,
kreatywności

i
innowacyjności. Działania realizowane w ramach orientacji zawodowej powinny
wspierać eliminowanie stereotypów dotyczących ról społecznych i zawodowych.

Zajęcia
w ramach orientacji zawodowej prowadzone są z wykorzystaniem metod
aktywizujących, dobieranych z uwzględnieniem m.in.: wieku uczestników zajęć
oraz celów, jakie mają być osiągnięte. Metody aktywizujące sprzyjają
rozbudzeniu wyobraźni uczących się, podwyższają poziom ich aktywności,
samodzielnego myślenia i działania, przyczyniają się do zwiększenia motywacji
do uczenia się. W trakcie zajęć uczeń planuje, podejmuje działania, decyduje,
argumentuje itp. Proaktywna postawa uczniów wzmacniana jest poprzez: wycieczki
tematyczne (w tym do zakładów pracy), projekty edukacyjne, wydarzenia (np.
dzień talentów). Prowadzący podejmuje starania poprzez projektowanie odpowiednich
sytuacji dydaktycznych służących wzmacnianiu postawy samodzielności i
odpowiedzialności uczniów. W ten sposób poprzez realizację długofalowego
procesu możliwe będzie osiągnięcie finalnego efektu doradztwa zawodowego w
systemie oświaty, tj. przygotowanie uczniów do świadomego podejmowania decyzji
edukacyjnych
i zawodowych.

Terminy
realizacji działań będą dopasowane do harmonogramu wycieczek i imprez
szkolnych.

V . Weryfikacja efektów
zajęć – zamiast oceniania

Założone cele programu podlegają
weryfikacji, a więc ocenie, w jakim stopniu zostały one zrealizowane dzięki
podjętym działaniom.

Może się to odbywać poprzez:

 • pytania ewaluacyjne do uczestników zajęć
(odnoszące się zarówno do oceny przydatności samych sytuacji dydaktycznych, ale
również umożliwiające ocenę przyswojenia poruszanych treści oraz ich
przydatności);

• autorefleksję i samoocenę
uczestników (swobodne wypowiedzi na zakończenie zajęć);

• portfolio zawierające wymierne
efekty pracy uczestników zajęć (w tym teczka sukcesów gromadząca wybrane przez
ucznia prace – autoewaluacja);

• skale obserwacyjne dla
prowadzących zajęcia uwzględniające wybrane czynniki, np.: motywację do pracy,
zaangażowanie w pracę zespołową, kreatywność. Skale obserwacyjne mają jedynie
wspomagać proces weryfikacji efektów zajęć, a nie go zastępować;

• zbieranie opinii i informacji
zwrotnych od rodziców.

Należy zadbać o właściwą atmosferę i warunki sprzyjające otwartemu dzieleniu się przez uczniów wrażeniami i refleksjami na zakończenie zajęć. Warto w tym celu umieścić w sali np. „Skarbiec myśli”, do którego uczniowie mogą wrzucić pytania i przemyślenia, o których nie chcieli mówić na forum lub zabrakło na nie czasu.

Program
realizacji  treści programowych  WSDZ 

dla
klas IV–VI
Szkoły Podstawowej nr 9 im. Noblistów Polskich w Będzinie

w
roku szkolnym 2018/19

III.
Cel ogólny doradztwa zawodowego

Celem orientacji zawodowej w klasach
IV–VI jest poznawanie własnych zasobów, zapoznanie uczniów
z wybranymi zawodami i rynkiem pracy, kształtowanie pozytywnej

i
proaktywnej postawy uczniów wobec pracy i edukacji oraz stwarzanie sytuacji
edukacyjnych
i wychowawczych sprzyjających poznawaniu i rozwijaniu zdolności, zainteresowań
oraz pasji.

IV. Treści programowe oraz cele
szczegółowe – osiągnięcia uczniów

W programie uwzględniono cztery obszary celów szczegółowych – jednolitych z
obszarami wszystkich programów zestawu – które jednocześnie wyznaczają treści
programowe orientacji zawodowej:

1.
Poznawanie własnych zasobów, m.in.:
zainteresowań, zdolności i uzdolnień, mocnych i słabych stron, jako
potencjalnych obszarów do rozwoju, ograniczeń, kompetencji (wiedzy,
umiejętności i postaw), wartości, predyspozycji zawodowych, stanu zdrowia.

2.
Świat zawodów i rynek pracy, m.in.:
poznawanie zawodów, wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji o zawodach i
rynku pracy, umiejętność poruszania się po nim, poszukiwanie i utrzymanie
pracy.

3.
Rynek edukacyjny i uczenie się przez
całe życie
, m.in.: znajomość systemu edukacji i innych form uczenia się,
wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji o formach i placówkach kształcenia,
uczenie się przez całe życie.

4.
Planowanie własnego rozwoju i
podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych
, m.in.: planowanie ścieżki
edukacyjnej i zawodowej z przygotowaniem do zdobywania doświadczenia zawodowego
oraz refleksji nad nim, podejmowanie i zmiany decyzji dotyczących edukacji i
pracy, korzystanie z całożyciowego poradnictwa kariery.

Cele szczegółowe programu w
obszarach:

  1. POZNAWANIE  WŁASNYCH 
    ZASOBÓW
    – uczeń:

1.1
określa własne zainteresowania, zdolności i uzdolnienia oraz kompetencje;

1.2
wskazuje swoje mocne strony oraz możliwości ich wykorzystania w różnych
dziedzinach życia;

1.3
podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i ocenia swoje działania,
formułując wnioski na przyszłość;

1.4
prezentuje swoje zainteresowania/uzdolnienia na forum z zamiarem zaciekawienia
odbiorców.

  • ŚWIAT
    ZAWODÓW I RYNEK PRACY – uczeń:

2.1
wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady dla poszczególnych grup,
opisuje różne drogi dojścia do nich oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach;

2.2
opisuje, czym jest praca i jej znaczenie w życiu człowieka;

2.3
podaje czynniki wpływające na wybory zawodowe;

 2.4 posługuje się przyborami, narzędziami
zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny;

2.5
wyjaśnia rolę pieniądza we współczesnym świecie i jego związek z pracą.

3. RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE
ŻYCIE
– uczeń:

3.1
wskazuje na różne sposoby zdobywania wiedzy (korzystając ze znanych mu
przykładów) oraz omawia swój indywidualny sposób nauki;

  • wskazuje
    przedmioty szkolne, których lubi się uczyć;

    • samodzielnie
      dociera do informacji i korzysta z różnych źródeł wiedzy.

  • PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I
    PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH – 
    uczeń:

4.1
planuje ścieżki kariery edukacyjno-zawodowej, uwzględniając konsekwencje
podjętych wyborów;

4.2
podejmuje decyzje o dalszej drodze edukacyjno-zawodowej samodzielnie lub przy
wsparciu doradczym,

4.3
określa marzenia, cele i plany edukacyjno-zawodowe na bazie własnych zasobów;

4.4
identyfikuje osoby i instytucje wspomagające planowanie kariery i wyjaśnia, w
jakich sytuacjach korzystać z ich pomocy.

            Cel
ogólny oraz cele szczegółowe programu są spójne z celami kształcenia ogólnego

w
szkole podstawowej.  Uwzględniają wiedzę,
umiejętności i kompetencje społeczne rozwijane w ramach kształcenia ogólnego
oraz zadania szkoły i cele edukacji poszczególnych przedmiotów, m.in. wiedzy o
społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie, co umożliwia realizowanie
programu zarówno podczas zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, jak i na
zajęciach z wychowawcą, lekcjach przedmiotowych oraz na dodatkowych zajęciach
edukacyjnych w tym innych zajęciach obejmujących wspomaganie uczniów w wyborze
kierunku kształcenia i zawodu – w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

V. Warunki i sposoby realizacji
programu

Określone
w programie cele przewidziane są do realizacji:

  1. podczas
    wynikających z ramowych planów nauczania grupowych zajęć z zakresu doradztwa
    zawodowego, które są prowadzone przez doradcę zawodowego

  • podczas:


zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu;

•prowadzonych
przez doradcę zawodowego, nauczycieli i wychowawców m.in. na obowiązkowych i
dodatkowych zajęciach edukacyjnych, zajęciach z wychowawcą i innych zajęciach,
a także w formie indywidualnych porad i konsultacji prowadzonych przez doradcę
zawodowego (lub innych specjalistów, wychowawców, nauczycieli)

  • podczas
    innych działań związanych z doradztwem zawodowym realizowanych w szkole (np.
    mini targi edukacyjne, projekty edukacyjne, konkursy zawodoznawcze)  lub poza nią (np. udział w targach
    edukacyjnych, festiwal zawodów, udział w wizytach zawodoznawczych w zakładach
    pracy).

Dzięki
tym wizytom uczniowie mają możliwość bezpośredniego kontaktu z przedstawicielami
zawodów/specjalności, a dzięki temu stają się otwarci i zorientowani na rynek
pracy oraz pracodawców oraz mogą odnieść wymagania danego zawodu do swoich
potrzeb i możliwości.  

Terminy tych działań są dostosowane do
harmonogramu wycieczek i imprez szkolnych.

W realizację programu orientacji
zawodowej powinni zostać włączeni rodzice, przedstawiciele instytucji
oświatowych zajmujących się doradztwem zawodowym (m.in. specjaliści z poradni
psychologiczno-pedagogicznych oraz pracownicy placówek doskonalenia nauczycieli),
jednostki samorządu terytorialnego (organy prowadzące szkoły), placówki
kształcenia praktycznego oraz otoczenie społeczno-gospodarcze szkół, przez
które należy rozumieć pracodawców/przedsiębiorców, organizacje pracodawców,
instytucje edukacyjne i instytucje działające na rynku pracy (np. powiatowy
urząd pracy, Ochotnicze Hufce Pracy), uczelnie wyższe, specjalne strefy
ekonomiczne itp.

Szczególną uwagę na tym etapie
edukacyjnym należy zwrócić na współpracę z rodzicami w zakresie wspomagania
ucznia w poznawaniu własnego potencjału i możliwości oraz kształtowania jego
samodzielności i postawy proaktywnej. Osiągnięcie tego celu jest możliwe dzięki
włączaniu rodziców w działania szkoły i angażowanie ich do różnych form działań
doradczych, np. organizacji wizyt w zakładach pracy, spotkań z rodzicem
opowiadającym o danym zawodzie/ścieżce kariery zawodowej.

Zaangażowanie w tego typu działania powinny
dawać rodzicom możliwość wykorzystania własnych doświadczeń i kompetencji
zawodowych oraz stwarzać okazję do osobistej satysfakcji.

Uczniowie podczas zajęć prowadzonych
metodami aktywizującymi oraz realizując projekt samodzielnie, konstruują wiedzę,
uczą się, jak się uczyć, jak planować i organizować swoją pracę. Sprzyjają one
rozbudzaniu wyobraźni uczących się, podwyższają poziom ich aktywności,
samodzielnego myślenia i działania, przyczyniają się do zwiększenia motywacji
do uczenia się i odpowiedzialności za podjęte zadania. W trakcie takich zajęć
to uczeń planuje, podejmuje działania, decyduje, argumentuje, dokonuje
samooceny własnych działań. Uczy się przez doświadczanie, a przeżywanie i
współdziałanie w grupie umożliwia mu rozwijanie kompetencji personalnych i
społecznych, tym samym przygotowuje do samodzielnego, świadomego podejmowania
decyzji edukacyjno-zawodowych. Orientacja zawodowa powinna być ukierunkowana na
kształtowanie proaktywnych postaw uczniów wobec pracy i edukacji ze zwróceniem uwagi
na zasady etyki pracy, jako fundamentu aktywności zawodowej. Proaktywna postawa
uczniów wobec pracy i edukacji wzmacniana jest także poprzez takie działania
jak: wycieczki tematyczne, projekty edukacyjne (np. „Nasze zawody”), wydarzenia
(np. dzień talentów).

Prowadzący aktywizuje uczniów poprzez
projektowanie odpowiednich sytuacji dydaktycznych służących wzmacnianiu postawy
samodzielności, odpowiedzialności i sprawczości uczniów – tj. przekonania, że
oni są podmiotami własnych działań zdolnymi do wprowadzania zmian w swoim
bliższym i dalszym otoczeniu. W ten sposób poprzez realizację długofalowego
procesu możliwe będzie osiągnięcie finalnego efektu doradztwa zawodowego w
systemie oświaty, tj. przygotowanie uczniów do świadomego podejmowania decyzji
edukacyjnych i zawodowych.

VI.
Weryfikacja efektów zajęć – zamiast oceniania

Działania realizowane w ramach
orientacji zawodowej mają wspierać uczniów w procesie przygotowania do wyboru
kierunku dalszego kształcenia i zawodu, dlatego zamiast tradycyjnego oceniania
rekomenduje się, aby podczas zajęć kształtować umiejętność uczniów do
autorefleksji i samooceny.

Może to odbywać się poprzez:

• pytania ewaluacyjne do uczniów
(umożliwiające uczniom np. samoocenę własnej aktywności na zajęciach, samoocenę
stopnia zrozumienia/przyswojenia poruszanych treści, ocenę efektywności
poszczególnych zadań lub sytuacji dydaktycznych, ocenę poczucia satysfakcji z
pracy zespołowej);

• autorefleksje uczniów (swobodne
wypowiedzi zarówno na rozpoczęcie, jak i zakończenie zajęć);

 •
obserwacje osiągnięć ucznia (np. z wykorzystaniem przez prowadzącego skal
obserwacyjnych uwzględniających wybrane czynniki, np.: motywację uczniów do
pracy na zajęciach lub poszczególnych zadań, zaangażowanie w pracę zespołową,
kreatywność),

• analizę wytworów pracy uczniów,

• portfolio zawierające efekty pracy
uczniów, np. „Teczka moich osiągnięć”,

• ankiety ewaluacyjne dla uczniów,
rodziców.

Proponowane sposoby weryfikacji mają ułatwić uczniom generowanie refleksji, przemyśleń, spostrzeżeń w kontekście poruszanych obszarów tematycznych. Jak wynika z doświadczeń doradców zawodowych bardziej wartościowe dla uczniów są te sytuacje dydaktyczne, które stwarzają możliwość aktywnego uczestnictwa
 i samodzielnego dochodzenia do pomysłów dotyczących np. planowania własnej drogi edukacyjnej i zawodowej, niż te, które takie rozwiązania narzucają.

Program
realizacji treści doradztwa zawodowego w klasach VII – VIII

w
Szkole Podstawowej nr 9 im. Noblistów Polskich w Będzinie

w
roku szkolnym 2018/19

                I.  Cel
ogólny doradztwa zawodowego

      Celem
doradztwa zawodowego w klasach VII–VIII szkoły podstawowej jest przygotowanie
uczniów do odpowiedzialnego planowania kariery i podejmowania, przy wsparciu
doradczym, decyzji edukacyjnych i zawodowych, uwzględniających znajomość
własnych zasobów oraz informacje na temat rynku pracy i systemu edukacji.

II. Treści programowe
oraz cele szczegółowe – osiągnięcia uczniów

W programie
uwzględniono cztery obszary celów szczegółowych – jednolitych z obszarami
wszystkich programów zestawu – które jednocześnie wyznaczają treści programowe
doradztwa zawodowego:

1. Poznawanie własnych
zasobów, m.in.: zainteresowań, zdolności i uzdolnień, mocnych i słabych stron
jako potencjalnych obszarów do rozwoju, ograniczeń, kompetencji (wiedzy,
umiejętności i postaw), wartości, predyspozycji zawodowych, stanu zdrowia.

2. Świat zawodów i
rynek pracy, m.in.: poznawanie zawodów, wyszukiwanie oraz przetwarzanie
informacji o zawodach i rynku pracy, umiejętność poruszania się po nim,
poszukiwanie i utrzymanie pracy.

3. Rynek edukacyjny i
uczenie się przez całe życie, m.in.: znajomość systemu edukacji
i innych form uczenia się, wyszukiwanie oraz przetwarzanie informacji o formach
i placówkach kształcenia, uczenie się przez całe życie.

4. Planowanie własnego
rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych, m.in.: planowanie ścieżki
edukacyjnej i zawodowej z przygotowaniem do zdobywania doświadczenia zawodowego
oraz refleksji nad nim, podejmowanie i zmiany decyzji dotyczących edukacji
i pracy, korzystanie z całożyciowego poradnictwa kariery.

Cele
szczegółowe programu

 1. POZNAWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW – uczeń:

1.1 rozpoznaje własne
zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje
zawodowe oraz stan zdrowia);

 1.2 dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu
kariery edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autodiagnozy, ocen
innych osób i innych źródeł;

 1.3 rozpoznaje własne ograniczenia jako
wyzwania w odniesieniu do planów edukacyjno-zawodowych;

 1.4 charakteryzuje wartości z uwzględnieniem
wartości pracy i etyki zawodowej;

1.5 określa aspiracje i
potrzeby w zakresie własnego rozwoju i możliwe sposoby ich realizacji.

2. ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY – uczeń:

2.1 wyszukuje i analizuje informacje na
temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając składowe ich
opisów, w tym dróg ich zdobywania;

2.2 wyjaśnia zjawiska i trendy
zachodzące na współczesnym rynku pracy;

2.3 porównuje własne zasoby i preferencje
z wymaganiami rynku pracy i oczekiwaniami pracodawców;

2.4 dokonuje autoprezentacji;

2.5 uzasadnia znaczenie pracy w życiu
człowieka;

2.6 analizuje znaczenie i możliwości
doświadczania pracy.

 3. RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE
ŻYCIE – uczeń:

3.1 analizuje oferty szkolnictwa
ponadpodstawowego i wyższego pod kątem możliwości dalszego kształcenia,
korzystając z dostępnych źródeł informacji;

3.2 analizuje kryteria rekrutacyjne do
wybranych szkół w kontekście rozpoznanych własnych zasobów;

3.3 charakteryzuje strukturę systemu
edukacji formalnej oraz możliwości edukacji pozaszkolnej w Polsce;

 3.4 określa znaczenie uczenia się przez całe
życie.

4. PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I
PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH – uczeń:

4.1 planuje ścieżki kariery
edukacyjno-zawodowej, uwzględniając konsekwencje podjętych wyborów;

4.2 podejmuje decyzje o dalszej drodze
edukacyjno-zawodowej samodzielnie lub przy wsparciu doradczym,

 4.3 określa marzenia, cele i plany
edukacyjno-zawodowe na bazie własnych zasobów;

4.4 identyfikuje osoby i instytucje
wspomagające planowanie kariery i wyjaśnia, w jakich sytuacjach korzystać z ich
pomocy.

 Cel ogólny oraz cele szczegółowe programu są spójne
z celami kształcenia ogólnego w szkole podstawowej.

 Uwzględniają wiedzę, umiejętności i
kompetencje społeczne rozwijane w ramach kształcenia ogólnego oraz zadania
szkoły i cele edukacji poszczególnych przedmiotów, m.in. wiedzy o
społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie, co umożliwia realizowanie programu
zarówno podczas zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, jak i na zajęciach z
wychowawcą, lekcjach przedmiotowych oraz na dodatkowych zajęciach edukacyjnych
w tym innych zajęciach obejmujących wspomaganie uczniów w wyborze kierunku
kształcenia i zawodu – w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

V. Warunki i sposoby
realizacji programu

Określone w programie cele przewidziane
są do realizacji:

a. podczas wynikających z ramowych
planów nauczania grupowych zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, które są
prowadzone przez doradcę zawodowego

 b. podczas:

• zajęć związanych z wyborem kierunku
kształcenia i zawodu;

 •
wspomagania uczniów w wyborze kierunku kształcenia i zawodu w trakcie bieżącej
pracy z uczniami; prowadzonych przez doradcę zawodowego,
nauczycieli i wychowawców m.in. na obowiązkowych i dodatkowych zajęciach
edukacyjnych, zajęciach z wychowawcą i innych zajęciach, a także w formie
indywidualnych porad i konsultacji prowadzonych przez doradcę zawodowego (lub
innych specjalistów, wychowawców, nauczycieli)

 c. podczas innych działań związanych z
doradztwem zawodowym realizowanych w szkole (np. minitargi edukacyjne, projekty
edukacyjne, konkursy zawodoznawcze) lub poza nią (np. udział w targach
edukacyjnych, festiwal zawodów, udział w wizytach zawodoznawczych w zakładach
pracy). Dzięki tym wizytom uczniowie mają możliwość bezpośredniego kontaktu z
przedstawicielami zawodów/specjalności, a dzięki temu stają się otwarci i
zorientowani na rynek pracy oraz pracodawców oraz mogą odnieść wymagania danego
zawodu do swoich potrzeb i możliwości. Dlatego też działania związane z
doradztwem zawodowym powinny być planowane na poziomie szkoły w ramach
Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego (WSDZ) i realizowane przez całą
kadrę pedagogiczną pod kierunkiem doradcy zawodowego lub osoby wyznaczonej
przez dyrektora do pełnienia tej funkcji.

W realizację programu doradztwa
zawodowego dla klas VII–VIII szkoły podstawowej powinni zostać włączeni
rodzice, przedstawiciele instytucji oświatowych zajmujących się doradztwem
zawodowym (m.in. specjaliści z poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz
pracownicy placówek doskonalenia nauczycieli), jednostki samorządu
terytorialnego (organy prowadzące szkoły), placówki kształcenia praktycznego
oraz otoczenie społeczno-gospodarcze szkół, przez które należy rozumieć
pracodawców/przedsiębiorców, organizacje pracodawców, instytucje edukacyjne i
instytucje działające rynku pracy (np. powiatowy urząd pracy, Ochotnicze Hufce
Pracy), uczelnie wyższe, specjalne strefy ekonomiczne.

W kontaktach tych powinny zostać
włączone także aspekty środowiskowe, rodzinne, socjalne, zdrowotne, kulturowe.
Szczególną uwagę na tym etapie edukacyjnym należy zwrócić na współpracę z
rodzicami w zakresie wspomagania ucznia w podejmowaniu właściwych decyzji
edukacyjno-zawodowych. Możliwe jest osiągnięcie tego celu dzięki włączaniu
rodziców w działania szkoły poprzez angażowanie ich do różnych form działań
doradczych, np.

• organizacji wizyt w zakładach pracy,

• spotkań z rodzicem opowiadających o danym
zawodzie/ścieżce kariery zawodowej,

• współorganizacji minitargów
edukacyjnych i dni kariery,

• angażowaniu rodziców w tworzenie
portfolio przez ucznia,

Zaangażowanie w tego typu działania
powinny dawać rodzicom możliwość wykorzystania własnych doświadczeniach i
kompetencji zawodowych oraz osobistą satysfakcję. Jednym z ważnych elementów
realizacji programu powinna być także możliwość indywidualnego kontaktu uczniów
i rodziców z doradcą zawodowym (zatrudnionym w szkole, w instytucjach
wspierających) i innymi specjalistami wspomagającymi proces podejmowania
decyzji (psycholog, pedagog, lekarz medycyny pracy itp.). W kontaktach tych
powinny zostać uwzględnione także aspekty środowiskowe, rodzinne, socjalne,
zdrowotne, kulturowe.

Zajęcia w ramach orientacji zawodowej
powinny być prowadzone z wykorzystaniem metod aktywizujących, dobieranych z
uwzględnieniem m.in.: wieku uczestników zajęć oraz celów, jakie mają zostać
osiągnięte.

Działania związane z doradztwem
zawodowym powinny być realizowane m.in. z wykorzystaniem nowoczesnych
technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), co zwiększy atrakcyjność zajęć
i jednocześnie usprawni kompetencje kluczowe uczniów. Ponadto dynamicznie
rozwijający się obszar ICT wymaga zarówno od prowadzących, jak i uczniów wdrażania
idei całożyciowego uczenia się. Tym samym stosowane techniki pracy stają się
środkiem do realizacji jednego z celów działań związanych z doradztwem
zawodowym i zwiększenia ich efektywności.

Jedną z możliwości realizacji działań
związanych z doradztwem zawodowym jest wolontariat. Pozwala on na sprawdzenie
przez uczniów stopnia dopasowania własnych predyspozycji i preferencji do
środowiska pracy związanego z konkretnym zawodem. Ponadto kształtuje postawę
pracy polegającą na samodzielnym i odpowiedzialnym planowaniu zadań i ich
konsekwentnej realizacji. Ważnym elementem wolontariatu jest również
kształtowanie kompetencji obywatelskich i orientacji prospołecznej. W
doradztwie zawodowym warto uwzględnić rolę doradztwa rówieśniczego w
kształtowaniu wyborów edukacyjno-zawodowych młodzieży.

Osoby zaangażowane w realizację działań
związanych z doradztwem zawodowym powinny zwrócić uwagę i odnieść się do
ambiwalentnej funkcji porad rówieśniczych:

a. pozytywna – uczeń uwzględnia w
procesie decyzyjnym sugestię rówieśnika/ów, odnosząc ją do własnych zasobów i
dotychczasowych planów (przewaga autonomii podmiotu nad aprobatą społeczną);

b. negatywna – uczeń decyduje się na
dane rozwiązanie zaproponowane przez rówieśnika/ów tylko dlatego, że tak robią inni (przewaga
aprobaty społecznej nad autonomią podmiotu).

W związku z powyższym doradztwo zawodowe
w klasach VII–VIII powinno być ukierunkowane na kształtowanie:

• proaktywnych postaw młodzieży wobec
pracy i edukacji ze zwróceniem uwagi na zasady etyki pracy jako fundament
aktywności zawodowej;

• sprawczości uczniów, tj. przekonania,
że są podmiotami własnych działań i są w pełni zdolni do wprowadzania zmian w
swoim bliższym i dalszym otoczeniu.

Działania realizowane w ramach doradztwa
zawodowego powinny wspierać eliminowanie stereotypów dotyczących ról
społecznych i zawodowych.

Testy, m.in. predyspozycji i
zainteresowań zawodowych, powinny pełnić funkcję wspomagającą, a ich wyniki
należy omawiać indywidualnie.

Terminy realizacji działań będą
dostosowane do harmonogramu imprez szkolnych i wycieczek oraz do potrzeb
ucznia.

Zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego
odbywają się raz w miesiącu.

VI.
Weryfikacja efektów zajęć – zamiast oceniania

Działania realizowane w
ramach doradztwa zawodowego mają wspierać uczniów w procesie przygotowania do
wyboru kierunku dalszego kształcenia i zawodu, dlatego zamiast tradycyjnego
oceniania rekomenduje się, aby podczas zajęć kształtować umiejętność uczniów
do autorefleksji i samooceny. Sprzyja to budowaniu większej otwartości uczniów,
ich aktywności i zaangażowaniu, motywacji do udziału w dyskusjach i do
wyrażania własnych opinii, jak również skłania do refleksji.

Rekomendujemy
weryfikację efektów zajęć poprzez wykorzystanie:


pytań ewaluacyjnych zadawanych uczestnikom po zakończeniu zajęć;


portfolio zawierającego wymierne efekty pracy uczestników zajęć gromadzone
sukcesywnie przez cały okres realizacji programu doradztwa zawodowego;


indywidualnego planu działania ukazującego projektowane ścieżki kariery
edukacyjno-zawodowej uczniów.

Wszelkie prawa zastrzeżone © mzs4.bedzin.pl